W zabytkowej kamienicy na rogu tarnogórskiego rynku mieści się miejskie muzeum, które od ponad 60 lat gromadzi historię tego śląskiego miasta. Nie jest to typowa instytucja pełna kurzu i zakurzonych gablot – to miejsce, gdzie historia splata się z architekturą, a każda sala kryje coś innego. Od renesansowych stropów po pamiątki po królu, od malarstwa flamandzkiego po cynowe kufle rzemieślników.
Muzeum działa od 1958 roku i przez ten czas zebrało prawie 10 tysięcy eksponatów. Mieszczą się w kamienicy Sedlaczka z XVI wieku, która sama w sobie zasługuje na uwagę – zachowane drewniane, polichromowane stropy, kamienny portal, stiukowe zdobienia. Tradycja głosi, że w tych murach nocowali polscy królowie: Jan III Sobieski, August II Mocny, August III, a także cesarzowa austriacka Eleonora Gonzaga.
- wspaniała kolekcja sobiescianów
- zachwycające renesansowe stropy
- eksponaty górnicze z prehistorii
- galeria malarstwa zachodnioeuropejskiego
- unikalna kolekcja wyrobów z cyny
Sobieski i marsz na Wiedeń – główna atrakcja muzeum
Największą dumą placówki jest kolekcja sobiescianów – jedna z najpoważniejszych tego typu w Polsce poza Warszawą i Krakowem. Co ciekawe, Jan III Sobieski nie był tu władcą ani właścicielem ziemskim. Po prostu się zatrzymał.
W sierpniu 1683 roku, w drodze na odsiecz Wiednia, król spędził w Tarnowskich Górach trzy dni – od 20 do 22 sierpnia. Miasto należało wtedy do Korony Czeskiej, więc był tu gościem. Żegnał się z żoną Marią Kazimierą i młodszymi dziećmi, dalej ruszył tylko ze starszym synem Jakubem. To właśnie ten epizod stał się pretekstem do stworzenia całej wystawy stałej pod tytułem „Wiwat Jan III Sobieski”.
Kolekcja sobiescianów w Tarnowskich Górach to unikalna rzecz – powstała w miejscu, gdzie król był jedynie przejazdem, a mimo to zgromadzono tu jedne z najcenniejszych portretów monarchy spoza stołecznych zbiorów.
Na wystawie zobaczyć można XVII-wieczne portrety króla – zarówno malarskie, jak i graficzne – a także medale, elementy ubioru, uzbrojenia. Ekspozycja została umieszczona w reprezentacyjnej sali renesansowej z oryginalnym, XVII-wiecznym polichromowanym stropem. Sama oprawa robi wrażenie.
Co jeszcze zobaczysz w muzeum
Poza sobiescianami muzeum ma jeszcze kilka stałych wystaw. Jedna z nich to „Z dziejów Tarnowskich Gór” – prezentuje prehistorię i średniowiecze, znaleziska archeologiczne, historię górnictwa, które ukształtowało to miasto. Są tu eksponaty z czasów, gdy Tarnowskie Góry były jednym z najważniejszych ośrodków wydobycia srebra, ołowiu i cynku w Europie.
Druga wystawa to galeria malarstwa zachodnioeuropejskiego – obrazy flamandzkie, holenderskie, włoskie z XVI-XX wieku. Kolekcja pochodzi od księdza Michała Lewka i stanowi ciekawą odskocznię od lokalnej historii. Dla osób, które lubią sztukę, to naprawdę wartościowy zbiór, choć niezbyt głośno się o nim mówi.
Muzeum ma też w zbiorach rzadkości – kolekcję wyrobów z cyny (ponad 130 przedmiotów, głównie śląskich rzemieślników z XVII-XX wieku) oraz masoniką: puchary, odznaki, rytualne fartuszki i szarfy. To ostatnie to prawdziwa osobliwość – takich zbiorów w polskich muzeach prawie nie ma.
Jest też ekspozycja poświęcona Bractwu Strzeleckiemu – jednej z najstarszych organizacji w Tarnowskich Górach, działającej od 1780 roku do 1939, a potem wznowionej w 1997. Dla mieszkańców to ważna część tożsamości miasta.
Dla kogo to miejsce
Muzeum nie jest przesadnie interaktywne ani multimedialnie wyposażone. To klasyczna instytucja z eksponatami w gablotach, opisami, spokojnym tempem zwiedzania. Dla dzieci młodszych może być mało atrakcyjna – chyba że akurat trafiają na lekcję muzealną lub warsztat, które placówka regularnie organizuje.
Sprawdzi się za to świetnie dla:
- rodzin z dziećmi w wieku szkolnym, szczególnie jeśli interesują się historią
- miłośników sztuki dawnej i malarstwa
- osób fascynujących się postacią Jana III Sobieskiego
- turystów zwiedzających Tarnowskie Góry i szukających uzupełnienia dla wizyty w Kopalni Srebra
- wszystkich, którzy lubią zabytkowe wnętrza i kameralne muzea
Zwiedzanie zajmuje około godziny, może półtorej, jeśli ktoś czyta wszystkie opisy i przygląda się obrazom z bliska. To dobry punkt programu na popołudnie, zwłaszcza w deszczowy dzień.
Lokalizacja i dojazd do muzeum
Muzeum znajduje się w samym centrum Tarnowskich Gór, przy Rynku 1, na rogu z ulicą Gliwicką. Dojazd jest prosty – jeśli ktoś jedzie samochodem, można zaparkować na parkingach przy ulicy Jana Nowaka (koło kościoła św. Piotra i Pawła), między ulicami Opolską a Jana III Sobieskiego, albo przy Wyszyńskiego w Parku Miejskim. Stamtąd do rynku kilka minut spacerem.
Jeśli ktoś przyjeżdża pociągiem, z dworca do centrum to około 15 minut pieszo. Muzeum dosłownie przylega do rynku, więc nie da się go przegapić. Budynek jest zabytkowy, wyróżnia się na tle innych kamienic.
Warto połączyć wizytę w muzeum ze spacerem po starówce – tuż obok są zabytkowe kościoły, ratusz, kawiarnie, a kilka kilometrów dalej znajduje się słynna Kopalnia Srebra wpisana na listę UNESCO.
Godziny otwarcia i ceny biletów
Muzeum jest czynne od wtorku do niedzieli. Godziny otwarcia wyglądają następująco:
- wtorek–piątek: 10:00–16:00
- sobota: 10:00–15:00
- niedziela: 12:00–17:00
Poniedziałki są wolne, podobnie jak święta: 1 i 6 stycznia, Wielka Sobota, Niedziela Wielkanocna, 1 i 3 maja, Boże Ciało, 15 sierpnia, 1 i 11 listopada, 25 grudnia. Przed wizytą warto sprawdzić na stronie muzeumtg.pl, czy nie ma jakichś zmian – czasem muzeum zamyka wybrane wystawy na remont.
Ceny biletów są ustalane przez dyrektora muzeum i publikowane na stronie internetowej. Jeden bilet uprawnia do zwiedzania wszystkich wystaw stałych i czasowych, co jest dużym plusem. Dostępne są bilety normalne, ulgowe i rodzinne. Wstęp bezpłatny przysługuje m.in. pracownikom muzeów (po okazaniu legitymacji) oraz osobom wymienionym w ustawie o muzeach.
Można zwiedzać samodzielnie albo skorzystać z oprowadzania przez pracownika muzeum – w języku polskim lub angielskim. Oprowadzanie jest płatne dodatkowo, a grupa może liczyć maksymalnie 30 osób. Szczegóły i rezerwacje najlepiej załatwić telefonicznie: +48 32 285 26 07 lub mailowo: [email protected].
Kilka praktycznych uwag
Budynek jest zabytkiem, więc dostępność dla osób z niepełnosprawnościami ruchowymi jest mocno ograniczona. Wystawy znajdują się na piętrze, nie ma windy. Jeśli ktoś potrzebuje pomocy, warto zadzwonić wcześniej – pracownicy muzeum starają się znaleźć rozwiązanie.
Muzeum ma tablicę dotykową z układem pomieszczeń, co ułatwia orientację. Dla osób niesłyszących zasoby są udostępniane za pomocą kodów QR – nie wszędzie tak jest, więc to dobra praktyka.
Biuro muzeum działa od poniedziałku do piątku, w godzinach 8:00–16:00. Tam można załatwić sprawy organizacyjne, zamówić lekcje muzealne dla grup szkolnych, zapytać o wydawnictwa – muzeum wydaje własne publikacje, w tym czasopisma naukowe.
Warto też wiedzieć, że muzeum organizuje różne wydarzenia kulturalne: koncerty, spotkania autorskie, wieczory tematyczne. Jeśli ktoś planuje wizytę z wyprzedzeniem, można zajrzeć na stronę lub Facebooka i sprawdzić, czy nie dzieje się akurat coś ciekawego.
Pamięć o wizycie Jana III Sobieskiego jest w Tarnowskich Górach wciąż żywa – król pojawia się co roku jako postać w Paradzie Gwarków podczas wrześniowego festiwalu miejskiego, a jedna z głównych ulic nosi jego imię.
Muzeum w Tarnowskich Górach to miejsce kameralne, bez tłumów i pośpiechu. Nie jest to atrakcja na całodzienny wypad, ale jako element szerszego zwiedzania miasta sprawdza się bardzo dobrze. Szczególnie jeśli ktoś lubi historię lokalną, dawne malarstwo i zabytkowe wnętrza. A renesansowe stropy naprawdę robią wrażenie.